Nee, dit is geen blog over agressie op de werkvloer. Het gaat deze keer over de groooote droogte. Lange periodes van geen neerslag zijn ons niet meer vreemd; de afgelopen jaren is dit vrij gebruikelijk. Pa na vele maanden is er eindelijk een einde aan de meest recente droogteperiode gekomen, maar lange tijd is er geen spatje uit de lucht gevallen. Elke keer als het weerbericht neerslag verwachtte van enkele millimeters, dan kwam daar bar weinig van terecht. Meestal bleef de zon gewoon schijnen en liepen de temperaturen hoger op. Op woensdag 12 augustus zat de zon echter wel even achter de maan, wat enkele momenten van een iets minder tropische temperatuur opleverde.

[Het gras is groener geweest. Alleen de penwortelaars, zoals paardenbloemen, konden nog groen blijven. Ook het stukje gras onder de grote walnootboom profiteerde van wat schaduw en is dus nog groen.]

Momenteel, op het moment van schrijven, is er echter dus wel weer wat regen gevallen en gelukkig maar. De nachten koelen inmiddels ook wat meer af. De regen van de afgelopen paar dagen is waarschijnlijk de redding geweest van heel wat planten en dieren. Stel dat het maar een spatje zou zijn geweest, dan had dat geen zoden aan de dijk gezet. Er moet eigenlijk heel wat meer vallen om het tekort op te heffen, maar het begin is gemaakt.

Het gras is op veel plaatsen geel, maar dat is niet zo erg. Na wat regen van betekenis, kleuren gazons en dergelijke snel weer groen. Denk aan de savanne; daar is gras de dominante vegetatie en dat gras kan prima met droogte overweg en zelfs branden. Steeds meer struiken en bomen zijn helaas ook geel of bruin geworden. In hoeverre dat nog dit jaar kan herstellen, is onbekend. In het meest positieve scenario, zijn de planten vervroegd in herfstmodus gegaan. In de praktijk betekent dit toch meestal een rake klap, waardoor een struik of boom in vitaliteit achteruit gaat. Vooral oude bomen zijn niet meer zo veerkrachtig en heel jonge bomen hebben nog niet de wortels diep zitten om uit diepe vaten te kunnen tappen. Omdat de afgelopen handvol jaren het ook meerdere keren raak was, zullen heel wat planten er genoeg van hebben. Het lijkt erop dat we ineens in een andere klimaatzone beland zijn.

[Links: Pampagras had het moeilijk en dit is toch een plant die op de grasvlaktes van Zuid-Amerika heel wat droogte aankan. Dit exemplaar staat echter in een plantenbak en dan is het water nog schaarser dan in de volle grond. Rechts: Een koninginnepage, een vlinder die van warmte houdt en zich vaker laat zien.]

De natuur doet daar niet zo rouwig over. De ene zijn dood, de andere zijn brood. Zo gaat dat. Op dood hout komen weer allerlei dieren af of schimmels die alles netjes opruimen. Vanuit het zuiden kunnen mobiele dieren, zoals vliegende insecten of vogels, hier ook genieten van een haast Mediterraan klimaat. De laatste tijd is een vlinder zoals de koninginnepage, die van warmte houdt, vaker te spotten. Een minder welkome gast zoals de Aziatische hornaar kun je ook vaker zien. Die moet je niet boos maken, want anders kun je het beter op een lopen zetten. Ook bepaalde plantensoorten houden juist van warm en droog en die zullen zich beter verspreiden.

In de tuin wordt er rekening mee gehouden wat goed kan groeien in deze omstandigheden, want sommige planten moeten anders teveel extra aandacht met de gieter of tuinslang krijgen en dat is zonde van het water en de tijd. De voorkeur gaat uit naar planten die zichzelf goed kunnen redden (en die mooi om te zien zijn en van nut zijn voor dieren). De bronzen venkel doet het bijvoorbeeld zeer goed en die is ook nog eens van nut als waardplant van de koninginnepage, wat betekent dat de vlinder daar haar eitjes op afzet en de rupsen eten dan van de plant.

[De lokale dassen zijn nog diepere gaten aan het graven in het gazon, op zoek naar iets eetbaars. Wormen en insectenlarven zijn dieper in de bodem gaan zitten, waar het koeler is en vochtiger. De das is een uitstekende graver en moet aan de bak.]

De vraag is nu of er weer een periode met zeer veel neerslag aan zit te komen. Dit is eerder gebeurd in de afgelopen paar jaar. Dat maakt de plantkeuze wat lastiger. Planten die zowel van droogte als nattigheid houden zijn in de tuin zowat de heilige graal.

Of tuinplanten deze droogte levend doorkomen, is misschien niet het meest belangrijke. Men heeft het in het land en erbuiten ook vaker over scheepvaart die strandt of over mislukte of tegenvallende oogsten door de aanhoudende droogte, die meer voelbaar is door een verzengende hitte. Op Nieuw Annaland houden we ook van een goede oogst, maar we zien best wat appels die klein blijven en pruimen die wat droger zijn dan anders. Maar voor wie zoekt, is er al van alles te vinden dat wel goed te pruimen is, want met dit weer rijpt het snel. Sommige appelsoorten zijn bijvoorbeeld al rijp.

[De appels aan deze boom zijn dit jaar helaas klein en keihard. Het is een appelboom in de hoogstamboomgaard, op zandgrond en vol in de brandende zon.]

Over appels en oogsten gesproken, in ons voedselbos hangen dit jaar veel meer appels te zonnen dan het vorige jaar. Elk jaar wordt het natuurlijk meer, omdat het voedselbos zich aan het ontwikkelen is en de oogst toeneemt. De kleine appelbomen worden elk jaar groter en sommige groeien zeer goed in het bos, wat zich later gaat vertalen in meer appels. In werkelijkheid klinkt dat mooier dan het is, want tot nu toe zijn de vogels en wespen er toch snel bij. Het blijft in het bos in elk geval groener dan op veel andere plekken. Dat is een teken dat het systeem werkt. In onze hoogstamboomgaard zie je dat bomen het veel zwaarder hebben dan in het voedselbos.

Binnenkort maar eens werk maken van een appeloogst. De zomerstop is inmiddels ten einde. Op 17 augustus zijn we weer begonnen. We heten onze gasten alvast een warm welkom, weer of geen weer.

19 augustus – Jeroen Nouwens